eTenders портал (Јужна Африка)
eTenders порталот, формално eTender Publication Portal, е националната платформа на National Treasury за објавување можности за јавни набавки, управувана од Office of the Chief Procurement Officer. Институциите опфатени од Законот за управување со јавни финансии (Public Finance Management Act, PFMA) мора да објавуваат отворени конкурентни повици, измени, откажувања и доделувања на него, но ценовни понуди, набавки по исклучок, општини и државни претпријатија се надвор од таа обврска, па оттука тој е најголемиот поединечен извор, а не комплетен запис. Тој е платформа за објавување, а не регистар на добавувачи: добавувачите се регистрираат посебно во Централната база на добавувачи (Central Supplier Database, CSD).
What the portal publishes, and who must use it
eTender Publication Portal се управува од Office of the Chief Procurement Officer при National Treasury и работи од 1 април 2015 година, лансиран паралелно со Централната база на добавувачи (Central Supplier Database, CSD). Упатството за управување со синџирот на снабдување (SCM) согласно Законот за управување со јавни финансии (Public Finance Management Act, PFMA), Упатство бр. 09 од 2022/23 ја прави неговата употреба задолжителна за министерствата, уставните институции и јавните ентитети наведени во Прилози 2 и 3 на Законот за управување со јавни финансии (PFMA). Тие институции мора да објавуваат отворени конкурентни повици за тендери заедно со комплетниот сет на документи за тендерот, измени на огласените повици, откажувања и известувања за конечни доделувања. Тендерите се огласуваат најмалку 21 ден, според Treasury Regulation 16A6.3(c), освен во итни случаи. Институциите исто така мора да внесат список на понудувачи во рок од 10 работни дена од датумот на затворање, информации за доделување во рок од 10 работни дена од прифаќањето на доделувањето од успешниот понудувач, и секоја измена најмалку 10 работни дена пред затворањето.
Што порталот не мора да содржи е исто толку важно. Објавувањето не е задолжително за ценовни понуди или за набавки по исклучок. Според PFMA SCM Instruction No. 02 of 2021/22, барањата до R1 милион (вклучувајќи ги сите даноци) се набавуваат преку писмени понуди поканети од добавувачи веќе регистрирани во CSD — најмалку три — и само над R1 милион мора да се огласи отворен конкурентен тендер. Голем дел од рутинските јавни расходи затоа никогаш не се појавуваат како оглас за тендер. Општините и државните претпријатија се вториот пропуст: упатството ги обврзува PFMA институциите, и National Treasury наведува на својот портал за транспарентност дека "не постои обврска општинските влади и државните претпријатија да ги споделуваат податоците за набавки со National Treasury". Можности од општините продолжуваат да се појавуваат во Government Tender Bulletin, во локалните медиуми и на веб-страниците на општините. Третирајте го eTenders како најголемиот извор, а не како комплетен запис.
Паралелно со порталот, National Treasury објавува податоци за набавки во Open Contracting Data Standard на data.etenders.gov.za: масовни преземања и release API што опфаќа планирање, огласување, доделување и склучување договори од 1 април 2022. Самиот портал носи квартални планови за набавки и ви дозволува да пребарувате доделени, откажани и затворени тендери, како и тековни.
The portal is not the supplier register — the CSD is
Честа и скапа забуна: eTenders не ја одржува Централната база на добавувачи. CSD е посебен систем на National Treasury, на secure.csd.gov.za, и е единствениот извор на информации за добавувачи за органите на државата од 1 април 2016 (National Treasury SCM Instruction No. 4A of 2016/17). Регистрацијата е бесплатна и самопослужна, во две фази: создадете корисничка сметка, верификувана со еднократен PIN и потврдно е-писмо; потоа пополнете го записот за добавувачот — идентификација, класификација на индустријата, контакти, адреси, податоци за банкарство, даноци, директори и членови, стоките што ги доставувате и каде ги доставувате, B-BBEE и акредитации како cidb, SETA или SANAS. CSD ги верификува податоците што ги доставувате според South African Revenue Service (SARS), Companies and Intellectual Property Commission, Home Affairs и вашата банка.
Регистрацијата е комплетна само кога информациите за добавувачот ќе добијат број на добавувач — познатиот MAAA референца — и 36-цифрен уникатен референтен број за регистрирање. Тој број на добавувач е она што купувачите го користат за да ве побараат и што го цитирате во формуларите за понуда. Верификацијата на банката може да трае неколку дена, па направете ја пред да зависи плаќањето од неа. И бидејќи даночниот статус се верификува преку записот во CSD, а не само еднаш во фазата на понуда, пропуст во усогласеноста може да го запне доделувањето што веќе сте го добиле. Проверете се во Database of Restricted Suppliers и Register for Tender Defaulters — страницата на CSD носи алатка "Am I Restricted?" — и, за градежни работи, поседувајте го соодветниот cidb ранг.
The law behind the portal in 2026
Public Procurement Act 28 of 2024 беше потпишан на 18 јули 2024 и објавен на 23 јули 2024, и широко се дискутира како да управува. Не управува. Изјавата на National Treasury од 13 август 2024 е недвосмислена: "the provisions of the Act are not in force yet", претседателот мора да ги стави во примена со прокламација, член 69 дозволува фазен почеток по категории на набавувачки институции, и "the current procurement framework provided for under the Public Finance Management Act, 1999, the Municipal Finance Management Act, 2003, the PPPFA and other applicable legislation, remain in place" додека тоа не се случи. Нацрт-општите регулативи за јавни набавки, 2026 беа објавени за коментар во Government Gazette 54528 на 16 април 2026, рокот за коментари беше продолжен до 15 јули 2026, и нацртот како објавен сѐ уште содржи непополнет датум на стапување во сила.
Она што всушност управува со тендер објавен на eTenders денес е PFMA или Municipal Finance Management Act (MFMA), Preferential Procurement Policy Framework Act 5 of 2000 (PPPFA) и Preferential Procurement Regulations, 2022, кои се на сила од 16 јануари 2023. Тие регулативи применуваат распоред на поени за повластување 80/20 за тендери со вредност во ранди до R50 милиони и 90/10 над тоа, при што секој орган на државата го избира "specific goals" што заработуваат поени за повластување за даден тендер и ги наведува во документот за тендерот. Ниво на придонесител според B-BBEE веќе не е пропишано како оска за бодирање, па прочитајте ги посебните наведени цели во секој тендер наместо да претпоставувате. National Treasury ја повтори положбата во јануари 2024 кога го измени своето упатство за прагови за да наложи дека одговорните сметки "must apply the Preferential Procurement Policy Framework Act, Act 5 of 2000 and its regulations".
See Otnox plans to track procurement opportunities across 80+ markets.