Innovatiepartnerschap

Een innovatiepartnerschap is een procedure voor openbare aanbesteding die in de aanbestedingsrichtlijnen van de Europese Unie van 2014 is geïntroduceerd om aanbestedende diensten in staat te stellen innovatieve goederen, diensten of werken te verwerven die nog niet op de markt verkrijgbaar zijn. De procedure combineert elementen van onderzoek en ontwikkeling met de uiteindelijke aankoop van de resulterende innovatie in een enkele geïntegreerde aanbesteding. Innovatiepartnerschappen zijn bedoeld voor situaties waarin standaard aanbestedingsprocedures ontoereikend zijn omdat de gewenste oplossing nog niet bestaat.

Waarom innovatiepartnerschappen bestaan

Voor de introductie van innovatiepartnerschappen stonden aanbestedende diensten die innovatieve oplossingen wilden verwerven voor een moeilijke keuze. Ze konden eerst een onderzoekscontract uitvoeren en vervolgens een afzonderlijke aanbesteding voor het uiteindelijke product uitschrijven, maar deze gefragmenteerde aanpak faalde vaak omdat de onderzoeksleverancier geen gegarandeerd traject naar het productiecontract had. Ze konden proberen innovatieve eisen te specificeren in standaardaanbestedingen, maar dit werkte zelden omdat leveranciers niet kunnen inschrijven op oplossingen die nog niet bestaan.

De innovatiepartnerschapsprocedure loste dit probleem op door onderzoek, ontwikkeling en aankoop te integreren in één aanbestedingskader. De aanbestedende dienst selecteert één of meer leveranciers op basis van hun innovatiecapaciteit, werkt met hen samen om de oplossing te ontwikkelen via gefaseerd onderzoek en ontwikkeling, en koopt vervolgens het resulterende product of de dienst van de leverancier wiens oplossing het beste aan de eisen voldoet. De geïntegreerde structuur biedt commerciële zekerheid voor leveranciers en behoudt tegelijkertijd concurrentiedruk gedurende de ontwikkeling.

Innovatiepartnerschappen zijn bijzonder relevant in sectoren waar publieke opdrachtgevers specifieke behoeften hebben die niet worden vervuld door de huidige marktaanbiedingen. Voorbeelden zijn gezondheidstechnologieën, defensiesystemen, milieutechnische oplossingen en digitale publieke diensten. De procedure is ook gebruikt voor nieuwe bouwtechnieken, duurzame materialen en opkomende technologieën in transport en energie.

Hoe innovatiepartnerschappen in de praktijk werken

De procedure begint met de publicatie van een contractnota waarin de innovatie-uitdaging wordt beschreven. Geïnteresseerde leveranciers tonen interesse, en gekwalificeerde leveranciers worden op basis van selectiecriteria die onderzoeksbekwaamheid, ervaring met innovatie en relevante expertise benadrukken op een shortlist geplaatst. Meerdere geshortliste leveranciers kunnen worden geselecteerd om aan het partnerschap deel te nemen, hoewel de aanbestedende dienst ook één enkele leverancier kan kiezen.

Geselecteerde leveranciers treden de ontwikkelingsfase binnen, die is gestructureerd in fasen met gedefinieerde mijlpalen. Aan het einde van elke fase beoordeelt de aanbestedende dienst de voortgang en beslist of met elke leverancier wordt doorgegaan. Leveranciers wiens werk niet naar tevredenheid vordert kunnen worden beëindigd, terwijl degenen die mijlpalen halen naar de volgende fase doorgaan. Deze gefaseerde aanpak beheerst risico's en behoudt concurrentie tijdens de ontwikkeling.

Zodra de ontwikkeling is voltooid en de aanbestedende dienst besluit tot uitvoering over te gaan, kan het resulterende product of de dienst worden aangeschaft van de partnerschapsleverancier(s) zonder een afzonderlijke aanbesteding te houden. Het kader van het oorspronkelijke innovatiepartnerschap omvat zowel de ontwikkelingsfase als de uiteindelijke productieaankoop.

Strategische overwegingen voor opdrachtgevers en leveranciers

Vanuit het perspectief van de opdrachtgever zijn innovatiepartnerschappen krachtig maar arbeidsintensief. De procedure vereist aanzienlijke inzet voor het beheren van het ontwikkelingsproces, het evalueren van gefaseerde voortgang en het nemen van beslissingen over doorgang. Opdrachtgevers die innovatiepartnerschappen gebruiken, hebben interne expertise nodig in het beheer van onderzoek en ontwikkeling, niet alleen in aanbestedingsadministratie. Veel opdrachtgevers merken dat ze moeten investeren in het opbouwen van deze capaciteiten voordat ze hun eerste innovatiepartnerschap lanceren.

Vanuit het perspectief van de leverancier bieden innovatiepartnerschappen het vooruitzicht op gegarandeerde ontwikkelingsfinanciering gecombineerd met een duidelijk pad naar productieverkoop. Deze combinatie is aantrekkelijk voor leveranciers die zich op innovatie richten, met name kleine en middelgrote ondernemingen die anders moeite zouden hebben met het financieren van speculatief onderzoek. De competitieve dimensie gedurende het partnerschap houdt de prestatiedruk in stand, maar de structuur is leveranciersvriendelijker dan het uitschrijven van zuivere onderzoekscontracten gevolgd door afzonderlijke productieaanbestedingen.

Trends in innovatiepartnerschappen binnen EU-aanbestedingen

Innovatiepartnerschappen blijven relatief zeldzaam vergeleken met traditionele aanbestedingsprocedures. De procedure is complex, vereist aanzienlijke investeringen van zowel opdrachtgevers als leveranciers en is niet geschikt voor routinematige aankopen. Waar innovatiepartnerschappen met succes zijn toegepast, hebben ze oplossingen opgeleverd die moeilijk te verwerven zouden zijn geweest via andere middelen. De Europese Commissie en nationale regeringen blijven het groter gebruik van innovatiepartnerschappen aanmoedigen als onderdeel van bredere moderniseringsinspanningen op het gebied van overheidsaanbestedingen.

Verwante termen

• Concurrerende dialoog (Competitive Dialogue): een alternatieve procedure voor complexe contracten.
• Ontwerpwedstrijd (Design Contest): een andere alternatieve procedure voor creatief of ontwerpgericht aanbesteden.
• Beperkte procedure (Restricted Procedure): een meer standaard procedure voor minder innovatieve behoeften.
• Onderhandse procedure (Negotiated Procedure): een alternatieve procedure met onderhandelingsflexibiliteit.
• Prekwalificatie (Pre-qualification): de kwalificatiefase die gemeenschappelijk is voor alle selectieve procedures.

Gratis proefperiode starten — 7 dagen