गतिशील खरिद प्रणाली (DPS)
गतिशील खरिद प्रणाली, जसलाई संक्षेपमा DPS भनिन्छ, एक इलेक्ट्रोनिक खरिद माध्यम हो जसले करारकर्ता निकायहरुलाई नियमित वस्तु, सेवाहरू वा कामहरू गुणस्तरीय आपूर्तिकर्ताहरूको निरन्तर खुला सूचीमार्फत खरिद गर्न अनुमति दिन्छ। फ्रेमवर्क सम्झौताबाट फरक, जुन शुरुवातमै आपूर्तिकर्ता सूची निश्चित बनाउँछ, DPS यसको सञ्चालन अवधिभर नयाँ आपूर्तिकर्ताहरूसँग खुला रहन्छ। नयाँ आपूर्तिकर्ताहरूले जुनसुकै समयमा DPS मा सामेल हुन आवेदन दिन सक्छन् र योग्य आवेदकहरुलाई आपूर्तिकर्ता तालिकामा थपिन्छ। DPS संरचना EU खरिद निर्देशनहरू तथा समकक्ष UK नियमहरू अन्तर्गत स्थापित गरिएको छ।
गतिशील खरिद प्रणाली, जसलाई संक्षेपमा DPS भनिन्छ, एक इलेक्ट्रोनिक खरिद माध्यम हो जसले करारकर्ता निकायहरुलाई नियमित वस्तु, सेवाहरू वा कामहरू गुणस्तरीय आपूर्तिकर्ताहरूको निरन्तर खुला सूचीमार्फत खरिद गर्न अनुमति दिन्छ। फ्रेमवर्क सम्झौताबाट फरक, जुन शुरुवातमै आपूर्तिकर्ता सूची निश्चित बनाउँछ, DPS यसको सञ्चालन अवधिभर नयाँ आपूर्तिकर्ताहरूसँग खुला रहन्छ। नयाँ आपूर्तिकर्ताहरूले जुनसुकै समयमा DPS मा सामेल हुन आवेदन दिन सक्छन् र योग्य आवेदकहरुलाई आपूर्तिकर्ता तालिकामा थपिन्छ। DPS संरचना EU खरिद निर्देशनहरू तथा समकक्ष UK नियमहरू अन्तर्गत स्थापित गरिएको छ।
DPS व्यवहारमा कसरी काम गर्छ
DPS दुई चरणहरूमा सञ्चालन हुन्छ। पहिलो चरण योग्यता हो, जहाँ करारकर्ता निकायले DPS र यसले कभर गर्ने वस्तु वा सेवाहरूको वर्गीकरण वर्णन गर्ने ठेक्का सूचना प्रकाशित गर्दछ। आपूर्तिकर्ताहरू प्रकाशित छनोट मापदण्ड पुरा गर्छ भन्ने प्रमाण पेश गरेर DPS मा सामेल हुन आवेदन दिन्छन्। योग्य आपूर्तिकर्ताहरूलाई DPS मा भर्ना गरिन्छ र असफल आवेदकहरूलाई सूचना दिइन्छ र बहिष्कृत गरिन्छ। DPS अवधिभर नयाँ आपूर्तिकर्ताहरूले कुनै पनि समयमा आवेदन दिन सक्ने भएकाले योग्यता चरण निरन्तर जारी रहन्छ।
दोस्रो चरण कॉल-अफ (call-off) हो, जहाँ करारकर्ता निकाय DPS मा रहेका उपयुक्त आपूर्तिकर्ताहरूलाई निर्दिष्ट खरिद प्रतिस्पर्धाहरू जारी गर्दछ। हरेक कॉल-अफ सम्बन्धित वर्गका DPS आपूर्तिकर्ताहरूबीचको एक मिनी-प्रतिस्पर्धा (mini-competition) हुन्छ। आपूर्तिकर्ताहरूले उक्त विशिष्ट कॉल-अफका लागि आफ्नो प्रस्ताव पेश गर्दछन् र खरिदकर्ताले प्रकाशित मुल्याङ्कन मापदण्डको आधारमा विजेतालाई ठेक्का दिन्छ। मिनी-प्रतिस्पर्धाको संरचना बहु-आपूर्तिकर्ता फ्रेमवर्क सम्झौतामा प्रयोग गरिने संरचनासँग समान हुन्छ।
निरन्तर खुला भर्ना प्रक्रिया DPS र फ्रेमवर्क सम्झौताबीचको मुख्य भिन्नता हो। फ्रेमवर्कअन्तर्गत आपूर्तिकर्ताहरूको सूची फ्रेमवर्कको सुरुमा निश्चित हुन्छ र फ्रेमवर्क अवधिभर नयाँ आपूर्तिकर्ताहरू सामेल हुन सक्दैनन्। DPS अन्तर्गत आपूर्तिकर्ताहरूको सूची नयाँ आपूर्तिकर्ताहरू योग्य बन्छन् भनी निरन्तर वृद्धि हुन्छ। यसले खरिदकर्ता र आपूर्तिकर्ता बजार दुवैका लागि महत्त्वपूर्ण प्रभावहरू राख्छ।
खरिदकर्ताका लागि DPS का लाभ
DPS हरू निश्चित भएको फ्रेमवर्क सम्झौताहरूको तुलनामा धेरै लाभ प्रदान गर्छन्। पहिलो, खरिदकर्ताले निरन्तर प्रतिस्पर्धाबाट लाभ उठाउँछ किनकि नयाँ आपूर्तिकर्ताहरू DPS अवधिभर बजारमा प्रवेश गरी विद्यमान आपूर्तिकर्ताहरूलाई चुनौती दिन सक्छन्। दोस्रो, खरिदकर्ताले बजार परिवर्तनहरूसँग सहजै अनुकूलन गर्न सक्छ किनकि सुधारिएको प्रविधि वा कम मूल्य प्रस्ताव गर्ने नयाँ आपूर्तिकर्ताहरूलाई फ्रेमवर्कको समाप्तिको प्रतिक्षा नगरी थप्न सकिन्छ। तृतीय, DPS हरू ती बजारहरूका लागि विशेष रूपमा उपयुक्त छन् जहाँ आपूर्तिकर्ताको क्षमता र मूल्यहरू द्रुत रूपमा परिवर्तन हुन्छन्।
DPS हरूले दीर्घकालीन रूपमा उपयुक्त नभएका आपूर्तिकर्ताहरूमा बन्दिनु पर्ने खरिद जोखिमलाई पनि घटाउँछ। चार वर्षे फ्रेमवर्कअन्तर्गत, खरिदकर्ता प्रायः फ्रेमवर्क सदस्यहरूसँग मात्र काम गर्न प्रतिबद्ध हुन्छ। DPS अन्तर्गत खरिदकर्ताले नयाँ र राम्रो आपूर्तिकर्ताहरू योग्य बन्दै जाँदा तुरुन्तै समावेश गर्न सक्छ, नवीकरण चक्रको प्रतिक्षा गर्नु पर्दैन। यो लचकता DPS लाई आईटी सेवा, व्यावसायिक सेवाहरू र ती वर्गहरूको लागि लोकप्रिय बनाउँछ जहाँ आपूर्तिकर्ताको क्षमता छिटो विकसित हुन्छ।
आपूर्तिकर्ताहरूका लागि लाभ र चुनौतीहरू
आपूर्तिकर्ताको दृष्टिले, DPS हरू निरन्तर बजार पहुँच प्रदान गर्छन्। फ्रेमवर्क सम्झौताको शुरुवात छुटाइदिने आपूर्तिकर्तालाई पुरै फ्रेमवर्क अवधिभर बहिष्कृत गरिन्छ। त्यही आपूर्तिकर्ता DPS मा कुनै पनि समयमा आवेदन दिन सक्छ र योग्य ठहरिएमा उहाँलाई तुरुन्तै कॉल-अफ प्रतिस्पर्धामा पहुँच प्राप्त हुन्छ। नयाँ बजार प्रवेशकर्ताहरू र सार्वजनिक क्षेत्रको उपस्थिति निर्माण गर्ने बढ्दो आपूर्तिकर्ताहरूका लागि यो निरन्तर पहुँच विशेष महत्व राख्छ।
आपूर्तिकर्ताहरूका लागि चुनौती भनेको DPS हरू समयसँगै थप प्रतिस्पर्धीहरूलाई स्वीकार गर्छन्। DPS सुरु हुँदा सामेल भएको आपूर्तिकर्ताले नयाँ आपूर्तिकर्ताहरू योग्य बन्दै गइसकेपछि क्रमिक रूपमा बढी प्रतिस्पर्धासँग ठोस हुन सक्छ। बढ्दो आपूर्तिकर्ता पूलले कॉल-अफ मूल्यहरू घटाउन सक्छ र व्यक्तिगत आपूर्तिकर्ताहरूको जीत दर घटाउन सक्छ। सफल DPS आपूर्तिकर्ताहरूले आफ्नो प्रस्तावलाई निरन्तर सुधार गरेर, खरिदकर्तासँग बलियो सन्दर्भ निर्माण गरेर र मिनी-प्रतिस्पर्धाहरूमा कुशल रूपमा प्रतिक्रिया दिई यो गतिशीलतालाई व्यवस्थापन गर्छन्।
सामान्य DPS प्रयोगका मामिला
DPS हरू ती व्यावसायिक सेवा वर्गहरूमा बढ्दो रूपमा प्रयोग गरिन्छ जहाँ आपूर्तिकर्ता क्षमताहरू विविध छन् र बजारमा स्थापित कम्पनीहरू तथा बढ्दो विशेषज्ञहरू दुवै समावेश छन्। आईटी परामर्श, व्यवस्थापन परामर्श, तालिम सेवा, अनुसन्धान सेवाहरू र सिर्जनशील सेवाहरू सामान्य DPS वर्गहरू हुन्। DPS संरचनाले खरिदकर्तालाई विशिष्ट कॉल-अफहरूको लागि विशेषज्ञ आपूर्तिकर्ताहरू पहुँच दिन्छ बिना निश्चित फ्रेमवर्क आपूर्तिकर्ता सूचिमा प्रतिबद्धता जनाउनु।
DPS हरू नियमित वस्तु खरिदका लागि पनि प्रयोग गरिन्छ जहाँ खरिदकर्ताले बजारमा नयाँ आपूर्तिकर्ताहरूको निरन्तर प्रवेशको अपेक्षा गर्दछ। कार्यालय सामग्री, सवारी साधनका भागहरू, निर्माण सामग्रीहरू र समान वस्तु वर्गहरूले कहिलेकाहीं DPS हरू प्रयोग गरेर खरिद अवधिभर प्रतिस्पर्धात्मक दबाब कायम राख्छन्। निरन्तर भर्ना सुविधा नयाँ आपूर्तिकर्ताहरूले राम्रो सर्तहरू प्रस्ताव गरेमा फ्रेमवर्क नवीकरणको प्रतीक्षा नगरी बजारमा प्रवेश गर्न सुनिश्चित गर्छ।
सम्बन्धित सर्तहरू
- फ्रेमवर्क सम्झौता: DPS को सट्टा प्रयोग गरिने स्थिर आपूर्तिकर्ता विकल्प।
- मिनी-प्रतिस्पर्धा: DPS र फ्रेमवर्क दुबैमा प्रयोग हुने कॉल-अफ संयन्त्र।
- खुला प्रक्रिया: गैर-DPS खरिदका लागि प्रयोग हुने मानक प्रक्रिया।
- पूर्व-योग्यता: DPS मा सामेल हुनका लागि योग्यता चरण।
- केन्द्रकृत खरिद निकाय: प्राय: ठूला DPS सञ्चालन गर्ने संस्था।