Prawo zamówień publicznych (PZP)

Prawo zamówień publicznych (PZP), ustawa z dnia 11 września 2019 r., to akt prawny regulujący zamówienia publiczne w Polsce. Ma zastosowanie, gdy zamawiający publiczny nabywa towary, usługi lub roboty o wartości co najmniej 170 000 zł netto — kwota ta wzrosła z 130 000 zł z dniem 1 stycznia 2026 r. Prawie każde polskie ogłoszenie przetargowe powołuje się na tę ustawę, podając numer artykułu, więc znajomość artykułów wiążących zamawiającego decyduje o tym, czy ogłoszenie jedynie czytamy, czy je rozumiemy.

Czym jest ustawa

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (PZP), na ogół skracana do PZP lub Pzp, jest jedynym aktem prawnym regulującym zamówienia publiczne w Polsce. Zastąpiła wcześniejszą ustawę zamówieniową i ma zastosowanie do procedur wszczętych od początku 2021 r. Rodzaje trybów postępowania, specyfikacja istotnych warunków zamówienia, zabezpieczenie oferty, zaskarżenia ceny oraz droga odwoławcza mieszczą się w tym jednym tekście, a polskie ogłoszenia powołują się nań przez sam numer artykułu — ogłoszenie, które mówi podstawy wykluczenia z art. 108, zakłada, że potrafisz odnaleźć art. 108.

Od jakiej wartości ustawa ma zastosowanie

Art. 2 ust. 1 pkt 1 określa punkt wejścia. Ustawa ma zastosowanie do klasycznych zamówień i konkursów na projekt, udzielanych przez zamawiających publicznych, których wartość jest równa lub przekracza określoną kwotę wyrażoną w pieniądzu, obliczaną netto, bez VAT.

Do końca 2025 r. kwota ta wynosiła 130 000 zł. Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw, opublikowana w Dzienniku Ustaw w dniu 26 sierpnia 2025 r. jako Dz.U. 2025 poz. 1173, podniosła ją do 170 000 zł ze skutkiem od 1 stycznia 2026 r.. Tekst skonsolidowany art. 2 ust. 1 pkt 1 obecnie brzmi 170 000 złotych, a Urząd Zamówień Publicznych (UZP) potwierdza zarówno kwotę, jak i datę w swoim komunikacie. Komunikat ten wskazuje również, że art. 7–10 ustawy nowelizującej zawierają przepisy przejściowe, więc pytaniem dla każdej konkretnej procedury jest data jej wszczęcia, a nie data podpisania umowy.

Poniżej 170 000 zł ustawa po prostu nie ma zastosowania. Organy publiczne nadal dokonują zakupów na tym poziomie, i to w dużej skali, lecz czynią to na podstawie własnych wewnętrznych zasad zakupów, publikują gdzie uznają za stosowne — zwykle na stronie Biuletynu Informacji Publicznej (BIP) — i nie przysługuje im wobec nich żadne z ustawowych ochron opisanych w innych częściach tego słownika.

Zamówienia bagatelne: kategoria, która nigdy nie weszła w życie

W pierwotnym brzmieniu ustawa zawierała art. 2 ust. 2, łagodny obowiązek publikacji dla zakupów mieszczących się pomiędzy 50 000 zł a progiem głównym, nazywany zamówieniami bagatelnymi. Został on uchylony przez ustawę z dnia 27 listopada 2020 r. (Dz.U. 2020 poz. 2275) zanim ustawa w ogóle weszła w życie. W obecnym tekście skonsolidowanym art. 2 ust. 2 brzmi po prostu (uchylony). Polscy zamawiający nadal nieformalnie używają tego określenia dla drobnych zakupów poniżej progu ustawowego i spotkasz je w regulacjach wewnętrznych oraz w rozmowach, ale nie stanowi to reżimu ustawowego i nie nakłada obowiązku publikacji. Niektóre komercyjne słowniki datują jego zniesienie na 1 stycznia 2026 r., mieszając je z podwyższeniem progu; uchylenie nastąpiło pięć lat wcześniej.

Dwa reżimy powyżej progu

Między 170 000 zł a progami UE zamawiający stosują tryb podstawowy — krajowy podstawowy tryb przewidziany w art. 275 — i ogłaszają postępowania w Biuletynie Zamówień Publicznych.

Przy osiągnięciu lub przekroczeniu progów UE art. 129 otwiera siedem trybów: przetarg nieograniczony, przetarg ograniczony, negocjacje z ogłoszeniem, dialog konkurencyjny, partnerstwo innowacyjne, negocjacje bez ogłoszenia oraz zamówienie z wolnej ręki. Pierwsze dwa są wyborem zamawiającego; pozostałe tylko w przypadkach określonych przez ustawę. UZP publikuje progi UE i ich równowartości w złotych — dla 2026–2027, przy kursie 4,31 zł za euro, roboty na poziomie 5 404 000 EUR (23 291 240 zł), dostawy i usługi dla administracji centralnej 140 000 EUR (603 400 zł), dla sektora sub-centralnego 216 000 EUR (930 960 zł), oraz usługi społeczne i specjalne 750 000 EUR (3 232 500 zł).

Mechanizmy narzucone przez ustawę

Art. 61 ust. 1 wprowadza komunikację elektroniczną jako regułę dla całego postępowania, włącznie ze składaniem ofert. Art. 134 i 281 określają minimalny ustawowy zakres treści specyfikacji. Art. 97 ogranicza wadium do 3% wartości zamówienia i czyni jego żądanie fakultatywnym dla zamawiającego. Art. 449–452 regulują zabezpieczenie należytego wykonania umowy. Art. 224 określa test ceny rażąco niskiej i przerzuca ciężar dowodu na wykonawcę. Art. 505, 513 i 515 otwierają drogę odwoławczą do Krajowej Izby Odwoławczej, a art. 580 — skargę do sądu okręgowego w Warszawie.

Jak postępować

Po pierwsze, określ kategorię umowy: poniżej 170 000 zł, powyżej tej kwoty lecz poniżej progu UE, albo powyżej progu UE. Ta pojedyncza odpowiedź wskaże, gdzie pojawi się ogłoszenie, jaki tryb ma zastosowanie, ile masz czasu na złożenie oferty oraz jaki jest termin na odwołanie.

Po drugie, sprawdź datę wszczęcia w przypadku postępowań obejmujących przełom roku. Procedura wszczęta w grudniu 2025 r. podlega starej kwocie 130 000 zł i dawnej treści przepisów.

Po trzecie, traktuj numery artykułów w ogłoszeniu jako indeks, jakim są. Gdy zamawiający wskazuje podstawy wykluczenia, wymóg zabezpieczenia lub kryterium oceny ofert, odpowiadający artykuł mówi ci dokładnie, o co ma prawo żądać — a gdy przekracza to uprawnienia, art. 513 czyni ten krok przedmiotem odwołania.

Related terms

See Otnox plans to track procurement opportunities across 80+ markets.